مطالب روانشناسی کودک که باید بدانید

روانشناسی کودک یکی از شاخه‌های متعددِ روانشناسی است. این شاخه خاص بر ذهن و رفتار کودکان از رشد پیش از تولد تا نوجوانی تمرکز دارد. روانشناسی کودک نه تنها به چگونگی رشد جسمانی کودکان می‌پردازد، بلکه به دنبال درک بهتر رشد ذهنی، عاطفی و اجتماعی آن‌ها نیز هست. به دلیل مهم بودن روان و رشد کودکان ما هم تصمیم گرفتیم که در مقاله امروز، مطالب روانشناسی کودک که باید بدانید را به شما معرفی کنیم.

تاریخچه روانشناسی کودک؛ بزرگسالان کوچک

یکی از مطالب روانشناسی کودک که باید بدانید، تاریخچه آن است.

از نظر تاریخی، کودکان اغلب به‌عنوان نسخه‌های کوچک‌تر از بزرگسالان در نظر گرفته می‌شوند. هنگامی که ژان پیاژه پیشنهاد کرد که کودکان، واقعاً متفاوت از بزرگسالان فکر می‌کنند، آلبرت انیشتین اعلام کرد که این کشف “آنقدر ساده است که فقط یک نابغه می‌تواند به آن فکر کند.”

ژان پیاژه را بنیانگذار روانشناسی کودک مدرن می‌دانند. کارهای او، از دهه 1920 به بعد، از این ایده حمایت می‌کرد که کودکان و بزرگسالان متفاوت از یکدیگر فکر می‌کنند.

یکی از کارهای مهم او این بود که متوجه شد، کودکان در طول دوران کودکی خود مراحل مشخصی از رشد عاطفی و ذهنی را پشت سر می‌گذارند. او همچنین پیشنهاد کرد که رشد فکری، ارتباط نزدیکی با رشد عاطفی، اجتماعی و فیزیکی دارد. رویدادهایی که در جوانی ما اتفاق می‌افتند، حتی اتفاقات کوچک و به ظاهر بی‌اهمیت، می‌توانند تأثیر مستقیمی بر احساس و رفتار ما در بزرگسالی داشته باشند.

امروزه، روانشناسان تشخیص می‌دهند که روانشناسی کودک منحصر به فرد و پیچیده است، اما بسیاری از آن‌ها در زمینه روانشناسی کودک و رشد آن‌ها نظریات و دیدگاه‌های متفاوتی دارند.

مباحث روانشناسی کودک

یکی از مهم‌ترین مطالب روانشناسی کودک که باید بدانید این است که، روانشناسان نه تنها بر تأثیرات متعددی که بر رشد طبیعی کودک کمک می‌کند، مطالعه دارند؛ بلکه بر عوامل مختلفی که ممکن است منجر به مشکلات روانی در دوران کودکی شود نیز تمرکز دارند.

عزت نفس، مدرسه، فرزندپروری، فشارهای اجتماعی و موضوعات دیگر، همگی مورد توجه روانشناسان کودک است که می‌کوشند به کودکان کمک کنند تا به شیوه‌هایی سالم و مناسب رشد کنند. روانشناسی کودک طیف وسیعی از موضوعات را در بر می‌گیرد، از تأثیرات ژنتیکی بر رفتار تا فشارهای اجتماعی بر رشد. سه زمینه اصلی وجود دارد که باید در تحلیل روانشناسی کودک در نظر داشته باشید. این 3 زمینه عبارت است از:

زمینه فرهنگی؛ ارزش ها و آداب و رسوم

فرهنگی که کودک در آن زندگی می‌کند مجموعه ای از ارزش‌ها، آداب و رسوم، دانسته‌های مشترک و روش‌های زندگی‌ است که بر رشد او در طول عمر تأثیر می‌گذارد. فرهنگ ممکن است در نحوه ارتباط کودکان با والدین خود، نوع آموزش دریافتی و نوع مراقبت از کودک نقش بسزایی ایجاد کنند. 

زمینه اجتماعی؛ ارتباط اجتماعی

روابط با همسالان و بزرگسالان بر نحوه تفکر، یادگیری و رشد کودکان تأثیر گذار است. خانواده‌ها، مدارس و گروه‌های همسالان، همه بخش مهمی از بافت اجتماعی را تشکیل می‌دهند.

زمینه اقتصادی؛ درآمد و شغل شما

طبقه اجتماعی نیز می‌تواند نقش مهمی در رشد کودک داشته باشد. وضعیت اجتماعی و اقتصادی (اغلب به اختصار SES) بر اساس تعدادی از عوامل مختلف از جمله: میزان تحصیلات افراد، میزان درآمد آن‌ها، شغلی که دارند، و محل زندگی آن‌ها تخمین زده می‌شود.

کودکانی که در خانواده‌هایی با وضعیت اجتماعی-اقتصادی بالا بزرگ می‌شوند، تمایل بیشتری به فرصت‌ها دارند، در حالی که کودکان خانواده‌هایی با وضعیت اجتماعی و اقتصادی پایین‌تر ممکن است دسترسی کمتری به مواردی مانند مراقبت‌های بهداشتی، تغذیه با کیفیت و آموزش داشته باشند. چنین عواملی می‌توانند تأثیر زیادی بر روانشناسی کودک داشته باشند.

4 مورد از ویژگی های اصلی یک روانشناس کودک خوب

این 4 مورد، چند ویژگی روانشناس کودک است که به آن‌ها امکان می‌دهد با مراجعان جوان خود به خوبی کار کنند. والدین عزیز، هنگام انتخاب روانشناس کودک حتما به این نکاتی که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم، توجه کافی داشته باشید. 4 مورد از مطالب روانشناسی کودک که باید بدانید، عبارت است از:

1. تاب‌آوری یا صبر و شکیبایی
   روان‌شناسان کودک باید انعطاف‌پذیر باشند و بتوانند خود را با رفتارهای گاهی نامنظم وفق دهند. آن‌ها همچنین باید بتوانند در صورت لزوم به سمت برنامه‌های درمانی جدید حرکت کنند؛ و همچنین در مواجهه با کودکانی که ممکن است تمایل خاصی به درگیر شدن (همکاری با روانشناس خود) یا ارائه چالش‌های رفتاری نداشته باشند، نسبتاً غیرقابل برخورد باشند.
2. ارتباط کلامی و غیر کلامی با کودک
   مهارت‌های ارتباطی غیرکلامی هنگام کار با کودک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. برخلاف بزرگسالان، آن‌ها بلوغ رشدی لازم برای انتقال اطلاعات عاطفی را در یک جلسه به همان روشی که مراجعان بزرگسال انجام می‌دهند، ندارند. به همین علت درک ابزار ارتباطی و سازگاری آن‌ها برای تجزیه و تحلیل رفتار آن‌ها و ایجاد بهترین برنامه درمانی برای آن‌ها کلیدی است.
3. بازیگوشی حتی در روانشناسان کودک
   بیشتر از سرگرم کردن کودک، بازیگوشی در بزرگسالان الگویی برای برقراری ارتباط است. به گفته محققان، برخی از بزرگسالان به احتمال زیاد حس بازی خود را تا بزرگسالی حفظ می‌کنند و روانشناسان کودکی که هنوز الگوی بازیگوشی را در خود داشته باشند، دارای مزیت هستند. برخی می‌گویند بازی، زبان کودکان است.
   بازی با کودکان می‌تواند کودک را در جریان جلسه درمان قرار دهد، تنظیم عاطفی را فعال کند و سطح دوپامین را افزایش دهد؛ همچنین یک ابزار تجویزی قوی و مهارتی است که در حین پیشرفت در حرفه روانشناسی کودک، ارزش ایجاد می‌کند.
4. اهمیت دلسوزی یا همدلی
   روانشناسان کودک باید همیشه شنوندگان همدل و فعال باشند. این ابزاری برای ایجاد اعتماد با کودک است که پایه و اساس همه چیزهایی است که در روابط کاری به دنبال خواهد داشت.

سخن پایانی

مهم ترین مطالب روانشناسی کودک که باید بدانید در این مقاله توضیح داده شد. اما هم ما و هم شما می‌دانیم که این مطالب گسترده‌تر از این حرف‌ها است. در این مقاله به مواردی که حتی والدین در انتخاب روانشناس کودک خود باید به آن‌ها دقت داشته باشند نیز اشاره شد.

والدین و متخصصانی که با کودکان کار می‌کنند، با داشتن درک کامل از نحوه رشد، تفکر و رفتار کودکان، می‌توانند آمادگی بیشتری برای کمک به کودکان تحت مراقبت داشته باشند.

یکی از بهترین کلینیک‌های توانبخشی و بازتوانی در مشهد که تمامی نکات گفته شده در این مقاله و حتی فراتر از آن را مد نظر قرار می‌دهد، کلینیک توانبخشی و بازتوانی راد است.

در این کلینیک شما هر گونه نیازی در زمینه‌های مختلفی مثل روانشناسی کودک، گفتار درمانی یا حتی کاردرمانی داشته باشید، برای شما به بهترین شکل ممکن فراهم است. در صورت نیاز به دریافت مشاوره و نوبت می‌توانید با شماره تلفن زیر تماس حاصل فرمایید.

• 05137129042
• 09036727740

سوالات متداول درباره مطالب روانشناسی کودک

1. روانشناسی کودک توسط چه کسی ایجاد شد؟
   ژان پیاژه در سال 1920.
2. روانشناسی کودک در چه زمینه‌ای تخصص دارد؟
   روانشناسان نه تنها بر تأثیرات متعددی که به رشد طبیعی کودک کمک می‎کند، مطالعه دارند؛ بلکه بر عوامل مختلفی که ممکن است منجر به مشکلات روانی در دوران کودکی شود نیز تمرکز دارند.
3. وظایف اصلی روانشناسان کودک چیست؟
   تاب آوری، دلسوزی، ارتباط و بازیگوشی