ناتوانی در تلفظ صحیح حرف ر یکی از شایع ترین اختلالات گفتاری در بسیاری از کودکان است و از آنجایی که حرف ر ز آخرین حروفی است که کودکان یاد می گیرند آن را تلفظ کنند و حدود دوتا دو و نیم سالگی شروع به گفتن کلمات مرتبط با آن می کنند و معمولاً تا سن ۶ سالگی قادر به تلفظ این حرف می شوند. اگر کودک نتواند تا این سن حرف ر را به درستی تلفظ کند پس در استفاده از این حرف دچار اختلال است بنابراین لازم است از روش های معتبر و کارآمد گفتار درمانی حرف ر برای برطرف کردن مشکل این کودکان استفاده شود. در این مقاله از کلینیک گفتاردرمانی در مشهد اطلاعات مفیدی در ارتباط با این مسئله در اختیار شما عزیزان خواهیم گذاشت.
دلیل ناتوانی کودک در تلفظ حرف ( ر)
میتوان گفت دلیل اصلی ناتوانی کودک در بیان حرف فوق ناتوانی او در اعمال فشار بر زبان جهت بیان درست حرف ر است و در واقع او برای تسلط بر حرکت رو به بالا و عقب مشکل دارد. از دیگر دلایل ناتوانی کودک در تلفظ صحیح حرف (ر) که نیاز به گفتار درمانی حرف ر پیدا می کند این است که کودک تلفظ صحیح بیشتر حروف را از طریق مشاهده لب ها به هنگام تلفظ صحبت کردن می آموزد اما ف ر با زبان تلفظ می شود نه با لبها و بنابراین کودک نمی تواند از طریق مشاهده و تقلید حرکات بها به راحتی تلفظ این حرف را بیاموزد.
چگونگی تلفظ حرف ر
تلفظ این حرف باید محکم و واضح صورت گیرد زیرا عضلات زبان بیشترین نقش را در تلفظ آن دارند بنابراین می توان برای تلفظ صحیح این حرف عضلات زبان را تقویت کرد. جهت تلفظ صحیح حرف ر زبان را به سقف دهان تکیه داده وبا فشار هوای حاصل از نفس زبان را حرکت داد و در نتیجه با دن ضربه های پی در پی به سقف دهان تلفظ صحیح ( ر) انجام می گیرد.
روش های گفتار درمانی حرف ر
گفتاردرمانی حرف ر به عنوان یکی از دشوارترین حروف زبان فارسی به شمار می آید. برای گفتار درمانی حرف ر از روش های گوناگونی استفاده می کنند که بعضی از آنها به عبارت زیر هستند.
- تقلید از صدای مسلسل: برای استفاده از این روش کافیست صدای د را با فشار تولید کنید و آهسته آهسته به سمت صدای ر بروید. ( ددددرررر )
- استفاده از نخ دندان: نخ دندان را از ردیف دندان های بالایی و به صورت دو طرفه رد کنید سپس تماس نرم لب با نخ دندان را تمرین نمایید و سعی کنید حرف ر را به آرامی تلفظ کنید.
- گفتاردرمانی حرف ر با کمک تمرینات کلامی : برای تلفظ راحت تر حرف ر معمولا از یک مصوت کمک میگیرند چرا که این حرف با توجه به عوامل گوناگونی می تواند تغییر کند.
- گفتار درمانی حرف ر با استفاده از تمرینات بصری: صدای ر در داخل دهان ایجاد می شود و با حرکات زبان به بیرون هدایت می شود همین موضوع سبب می شود که دیدن نوع تلفظ برای فرد سخت شود. ولی یک گفتار درمانگر ماهر قادر است این موقعیت را به خوبی مدیریت کند. به عنوان مثال می توانید با کمک دست، نحوه حرکت زبان را در هنگام تلفظ صدای ر نشان داد.
- تمرینات بازخوردی: در تمرینات بازخوردی برای گفتار درمانی حرف ر صدای فرد را ضبط می کنند و به عنوان بازخورد، آن را برای او پخش می کنند. با کمک این روش فرد متوجه اشکال در تلفظ خود می شود و تلاش می کند آن را اصلاح کند و به شیوه درست تلفظ آن نزدیک می شود.
- استفاده از صدای ز: برای استفاده از این روش ابتدا تلفظ حرف ز آموزش داده می شود سپس با کمک فشارهای خفیف نوک زبان را به طرف بالا برده و با زنش های بسیار ملایم حرف ر تولید و در نهایت درمان صورت می گیرد.
- جارو زدن سقف دهان: نحوه صحیح انجام این روش بدین گونه است که از طریق نوک زبان، سقف دهان خود را جارو بزنید و در حین انجام این کار سعی کنید حرف ر را تلفظ کنید.
نکاتی برای تشویق کودکان و تمرین های گفتار درمانی حرف ر
بعضی از کودکان ممکن است با گفتار درمانگر و حتی والدین خود همکاری نکنند یا برای انجام تمرینات به تشویق نیاز داشته باشند. روش های متعددی برای تشویق کودکان به منظور گفتاردرمانی حرف ر وجود دارد که در این بخش به آنها اشاره می کنیم.
- در حین تمرینات گفتار درمانی حرف ر باید از چیزهایی که کودک به آنها علاقه دارد استفاده کنید تا تمرینات برای کودک سرگرم کننده و جذاب به نظر برسند. به عنوان مثال از اسباب بازی های مورد علاقه کودک استفاده کنید و کلمات و عبارات را با کمک اسباب بازی ها به کودک آموزش دهید.
- اگر کودک شما به ویدئوهای شعر، کارتن و مواردی از این قبیل علاقه نشان می دهد حتما تمرینات را با آنها ترکیب کنید. به عنوان مثال کارتون مورد علاقه کودک را با او تماشا کنید و در حین تماشای ویدیو از او بخواهید کلماتی که دارای حرف ر هستند را تکرار کند.
- با کودک در حین کارهای روزمره و در حالت عادی به گونه ای که کودک متوجه نشود در حال تمرین کردن با او هستید، کار کنید. در برخی موارد تمرین کردن با کودک و حتی نشاندن او دشوار است در حالی که در حین انجام کارهای روزمره می توانید به آسانی تمرینات ارائه شده از طرف گفتار درمانگر را به سادگی برای کودک پیاده کنید.
- پاداش و جایزه نیز از جمله مواردی هستند که باید به آنها توجه کنید. زمانی که کودک شما چند کلمه را به درستی تلفظ کرد یا پیشرفتی را در او دیدید و تمرینات را به خوبی اجرا کرد به او پاداش و جایزه بدهید.
جمع بندی
در این مقاله از سایت راد گفتار درمانی حرف ر را مورد بررسی قرار دادیم و روش های تمرینات گفتار درمانی برای این حرف را به شما معرفی کردیم. بهترین روش برای گفتار درمانی، مراجعه به بهترین گفتاردرمان مشهد است که شما می توانید بدون نگرانی در مورد زمان رفت و آمد و هزینه ها به راحتی از خدمات آن استفاده کنید.
