یک بازی ساده برای تشخیص اوتیسم می تواند تنها در یک دقیقه و با تحلیل حرکات بدن کودک، نشانه های این اختلال را شناسایی کند. این بازی ویدیویی که توسط پژوهشگران دانشگاه ناتینگهام ترنت و استنفورد توسعه یافته، از دوربین دستگاه های هوشمند برای ثبت و ارزیابی الگوهای حرکتی استفاده می کند و با کمک هوش مصنوعی، احتمال ابتلا به اوتیسم را با دقتی بالا تشخیص می دهد. این روش نوآورانه، مسیر تشخیص زودهنگام و غیرتهاجمی را هموار کرده و امیدهای تازه ای برای والدین و متخصصان به همراه دارد.
بازی ویدیویی یک دقیقه ای تشخیص اوتیسم چگونه است؟
بازی ویدیویی یک دقیقه ای جدیدی می تواند کودکان مبتلا به اوتیسم را با دقت بالا از کودکان مبتلا به ADHD یا کودکان عادی تشخیص دهد.
مبنای این روش تشخیص نوآورانه، یک بازی ویدیویی بسیار ساده است که معمولاً فقط یک دقیقه طول می کشد. کودک در حین بازی حرکات مشخصی مانند رقص یا تقلید حرکات روی صفحه را انجام می دهد. در این فرآیند، دوربین گوشی یا تبلت حرکات بدن کودک را به صورت ویدیو ضبط می کند. پس از آن، این تصاویر توسط الگوریتم های هوش مصنوعی و بینایی ماشین پردازش می شوند.
آنچه مورد توجه الگوریتم قرار می گیرد، الگوهای حرکتی، میزان هماهنگی، پیچیدگی حرکات، تکرارها و یکنواختی در رفتار کودک است.
این ابزار که ارزیابی رایانه ای تقلید حرکتی یا CAMI (Computerized Assessment of Motor Imitation) نام دارد، توسط پژوهشگرانی از مؤسسه کندی کریگر (Kennedy Krieger Institute) و دانشگاه ناتینگهام ترنت (Nottingham Trent University) توسعه یافته است.
پژوهش ها نشان داده اند که کودکان مبتلا به اوتیسم معمولاً الگوهای حرکتی متفاوت تری نسبت به همسالان غیر مبتلا از خود نشان می دهند. این تفاوت ها در داده های حرکتی ثبت شده قابل تشخیص است و الگوریتم آموزش دیده می تواند آن را به درستی تحلیل کند.
در واقع، gamification اوتیسم به شکلی هوشمندانه از حرکات کودک به عنوان منبع داده غربال گری روان شناختی استفاده می کند، بدون نیاز به تست های پیچیده یا حضور متخصص بالینی.
دکتر استوارت موستافسکی، فوق تخصص اعصاب و روان کودکان و یکی از نویسندگان این مطالعه، این ابزار را گامی رو به جلو در تشخیص اوتیسم دانست.
او گفت:
«تشخیص اوتیسم می تواند دشوار باشد، به ویژه زمانی که ویژگی های آن با سایر شرایط مانند ADHD هم پوشانی داشته باشد. اگر تشخیص اشتباه داده شود، می تواند بر میزان حمایت و خدماتی که کودک دریافت می کند، تأثیر بگذارد.»
دقت این بازی ساده برای تشخیص اوتیسم چقدر است؟
مطالعات انجام شده بر روی این بازی ساده برای تشخیص اوتیسم نشان می دهد که دقت آن در شناسایی این اختلال قابل توجه و چشمگیر است. در یکی از پژوهش های منتشرشده در سال ۲۰۲۵، این بازی روی ۱۸۳ کودک بین ۴ تا ۸ سال آزمایش شد. نتیجه این تحقیق نشان داد که الگوریتم توانست با دقت ۸۰ درصد کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم را به درستی شناسایی کند.
فرآیند تشخیص به طور متوسط کمتر از یک دقیقه طول می کشد و کاملاً بدون نیاز به حضور پزشک یا ارزیابی انسانی انجام می شود. به گفته پژوهشگران، این الگوریتم نه تنها حرکات بدنی کل نگر (مثل نحوه چرخش بدن یا باز و بسته کردن دست ها) را بررسی می کند، بلکه به ریتم، شدت، و تنوع حرکتی نیز توجه دارد؛ ویژگی هایی که اغلب در کودکان اوتیستیک با الگوهای خاصی همراه اند.
این یافته ها در دانشگاه های ناتینگهام ترنت (بریتانیا) و استنفورد (آمریکا) تأیید شده و نشان دهنده ظرفیت بالای فناوری های هوشمند در غربال گری اولیه اختلالات عصبی تحولی است.
چرا این بازی ساده برای تشخیص اوتیسم نوآورانه است؟
بازی پیشنهادی برای تشخیص اوتیسم از چند جهت یک نوآوری برجسته در حوزه سلامت روان کودک به شمار می رود. نخست آنکه این فناوری بر پایه گیمیفیکیشن (بازی محور کردن فرآیندهای جدی) طراحی شده است؛ یعنی با تبدیل فرآیند غربال گری به یک بازی ساده، کودک در فضایی شاد و بدون استرس قرار می گیرد، در حالی که داده های رفتاری ارزشمندی از او ثبت می شود.
دوم آنکه این ابزار کاملاً غیرتهاجمی، ارزان و قابل استفاده در خانه یا مدرسه است و برخلاف آزمون های سنتی، نیازی به زمان زیاد، تجهیزات تخصصی یا حضور روان شناس ندارد. کافی است کودک یک دقیقه بازی کند تا سیستم با دقت بالا الگوهای حرکتی او را تحلیل کند.
از طرفی، این فناوری با تکیه بر هوش مصنوعی و بینایی ماشین، توانایی یادگیری از داده های بیشتر و افزایش دقت تشخیص در طول زمان را دارد. این یعنی هر چه بیشتر از این ابزار استفاده شود، الگوریتم ها هوشمندتر شده و عملکرد بهتری خواهند داشت.
در نهایت، این روش می تواند پایه ای برای توسعه ابزارهای مشابه در تشخیص دیگر اختلالات عصبی تحولی مانند بیش فعالی (ADHD)، اختلالات حرکتی و حتی مشکلات یادگیری باشد.
سخن پایانی
تشخیص زودهنگام اوتیسم می تواند مسیر زندگی بسیاری از کودکان و خانواده هایشان را تغییر دهد. در این میان، استفاده از یک بازی ساده و یک دقیقه ای که با بهره گیری از هوش مصنوعی و تحلیل حرکت، بتواند نشانه های اوتیسم را با دقت قابل قبولی شناسایی کند، تحولی مهم در حوزه سلامت روان کودکان به شمار می رود.
بازی ساده تشخیص اوتیسم نه تنها فرآیند غربال گری را آسان تر، سریع تر و در دسترس تر کرده، بلکه با تلفیق فناوری و بازی، تجربه ای انسانی تر و کمتر استرس زا برای کودک فراهم ساخته است. اگرچه هنوز برای جایگزینی کامل این روش با ارزیابی های تخصصی زود است، اما بی تردید می تواند به عنوان یک گام اولیه مؤثر و ارزشمند در مسیر تشخیص اوتیسم مورد استفاده قرار گیرد.
پیشرفت چنین ابزارهایی نشان می دهد که آینده تشخیص و درمان اختلالات عصبی تحولی، نه فقط در مطب ها و مراکز کاردرمانی در مشهد بلکه در اتاق های بازی و صفحات نمایش خانگی رقم خواهد خورد.
