هر نوع آسیب به نخاع به عنوان ضایعه نخاعی شناخته شده است که به شدت می تواند زندگی شخص را تحت تاثیر قرار دهد و سبب ایجاد اختلال در تحرک و دیگر مشکلات شود اما جای نگرانی نیست چرا که ضایعه نخاعی درمان دارد و بهترین نوع درمان آن، استفاده از کاردرمانی برای ضایعه نخاعی است.
در این مقاله تصمیم گرفته ایم تا کاردرمانی برای ضایعه نخاعی را مورد بررسی قرار دهیم بنابراین تا اتمام این نوشتار ما را همراهی کنید.برای کاردرمانی در مشهد می توانید به کلینیک راد مراجعه کنید.
ضایعه نخاعی چیست؟
نخاع در چارچوب ستون فقرات و در ادامه مغز قرار دارد و اعصاب مورد نیاز را جهت انتقال پیام از مغز به سایر قسمت های بدن و بازگشت این پیام ها را دارد.
اما زمانی که در نخاع ضایعه بوجود آید یا به اصطلاح آسیب ببیند دیگر این پیام ها قابل انتقال نخواهند بود و در نتیجه منجر به توانایی کنترل آزادانه حرکت می شوند و مغز نیز در دریافت حواس به مشکل برمی خورد.
ضایعه نخاعی یک اتفاق مزمن، موقت و یا حاد است که منجر به آسیب عصبی می شود و بر روی عملکرد حسی، حرکتی، مجاری ادراری، عملکرد جنسی و تنفس فرد تاثیر می گذارد وقفه های عصبی که بر اثر ضایعه نخاعی در بدن فرد اتفاق می افتند، توانایی تنظیم دمای بدن و فشار خون را تحت تاثیر قرار می دهند.
ضایعه نخاعی اغلب منجر به از دست دادن عملکرد حسی اندام فوقانی و تحتانی و عملکرد حرکتی می شود بنابراین آسیب های نخاعی نه تنها سلامت روحی و جسمی افراد را تحت تاثیر قرار می دهند بلکه بر سلامت خانواده، جوامع و مراقبت های بهداشتی نیز در سراسر جهان تاثیر قابل توجهی می گذارند.
دلایل به وجود آمدن ضایعه نخاعی
ضایعه های نخاعی ممکن است در اثر آسیب به دیسک های ستون فقرات، آسیب به رباط ها و مهره ها و یا آسیب مستقیم به نخاع بوجود آیند همچنین این عارضه در اثر ضربه های ناگهانی و ضربه به ستون فقرات شخص که سبب دررفتگی، شکستگی، خرد شدن و فشرده شدن یک یا چند مهره در بیمار رخ دهد.
آسیب نخاعی همچنین ممکن است در اثر التهاب، عفونت، تخریب دیسک ستون فقرات، سرطان، آرتروز و … بوجود آید. شایع ترین علت های صدمات نخاعی شامل موارد زیر هستند.
- تصادفات: تصادف با موتورسیکلت و وسایل نقلیه یکی از علت های اصلی آسیب های نخاعی است که هرساله تقریبا نیمی از صدمات نخاع را به خود اختصاص می دهد.
- صدمات تفریحی و ورزشی : فعالیت های ورزشی نظیر غواصی در آب های کم عمق و ورزش های ضربه ای باعث حدود ۱۰ درصد از آسیب های نخاعی است.
- آسیب های زایمانی: آسیب های زایمانی معمولا ستون فقرات گردن را تحت تاثیر قرار می دهند.
- سقوط از ارتفاع: ضایعات نخاعی بعد از ۶۵ سالگی معمولا در اثر سقوط از ارتفاع رخ می دهند به صورت کلی می توان گفت که حدود ۳۱ درصد از ضایعات نخاعی را سقوط از ارتفاع شامل می شود.
- اعمال خشونت آمیز: بیش از ۱۳ درصد از ضایعات نخاعی در اثر برخوردهای خشونت آمیز بوجود می آید که معمولا در اثر زخم های چاقو و زخم های ناشی از گلوله هستند.
علائم و عوارض آسیب های نخاعی
با توجه به محل آسیب نخاعی و میزان شدت آن علائم و نشانه های متفاوتی در بیماران مشاهده می شود از شایع ترین علائم و عوارض آسیب های نخاعی می توان به موارد زیر اشاره کرد.
- اختلالات حسی
- مشکلات حرکتی
- درد
- اختلالات مفصلی و عضلانی
- اختلال در عملکرد جنسی
- اختلال در دستگاه تنفسی
- بوجود آمدن مشکلاتی برای تنظیم دمای بدن
- مشکلات احشایی و ادراری
- سندروم اضافه وزن
- زخم بستر
- مشکلات روحی
- افزایش ریسک آمبولی ریه
کاردرمانی برای ضایعه نخاعی
کاردرمانی برای ضایعه نخاعی نقش بسیار اساسی در فرآیند توانبخشی برای فرد مبتلا به ضایعه نخاعی ایفا می کند هدف اصلی کاردرمانی ضایعه نخاعی کمک به شخص در جهت بازیابی استقلال عملکردی و بازگشت فرد به زندگی در خانه و جامعه و انجام فعالیتهای روزمره است.
اهداف و وظایف کاردرمانی در بیماران ضایعه نخاعی
کاردرمانی در بیماران ضایعه نخاعی اهداف و وظایفی دارد که در این قسمت به آنها اشاره می کنیم.
- افزایش قدرت عضلانی
- آموزش کنترل حرکتی و بازآموزی عضلانی
- تمرینات جابجایی در ویلچر و تحرک در تخت
- تمرینات آب درمانی، تقویتی و کششی
- تمرینات راه رفتن با پا بدون اورتز، ایستادن و وزن اندازی
- آموزش استفاده از اورتز اندام تحتانی
- افزایش استقامت توان بیمار از طریق فعالیت های عملکردی و هدفمند
- افزایش یا حفظ دامنه حرکتی مفاصل و پیشگیری از تغییر شکل های مفصلی با انجام دادن حرکات غیرفعال( توسط کاردرمانگر ) و حرکات فعال( توسط خود بیمار )
- برنامه درمان زخم، کنترل و همچنین مراقبت های پوستی برای پیشگیری از زخم های فشاری
- آموزش فنون تماسی و ارتباطی جهت توانمندکردن بیمار در ارتباطات و مکالمات با کسانی که به بیمار خدمات ارائه می دهند.
- آموزش فعالیت های روزمره به بیمار ضایعه نخاعی مانند درآوردن و پوشیدن اجسام، غذا خوردن، استحمام، رفتن به دستشویی
فواید کاردرمانی ضایعه نخاعی
کاردرمانی برای ضایعه نخاعی فواید بسیار زیادی دارد و هنگامی که به صورت دقیق و منظم این تمرینات را انجام دهید، نتیجه مطلوبی دریافت خواهید کرد، فواید کاردرمانی برای ضایعه نخاعی شامل موارد زیر است.
- بازگرداندن استقلال
- افزایش کیفیت زندگی
- پیشگیری از عوارض ثانیه
جمع بندی
همانطور که در ابتدای این مقاله گفتیم ضایعه نخاعی در افراد به شکل های گوناگونی به وجود می آید و زندگی روزمره فرد را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد اما این عارضه درمان دارد و یکی از درمان هایی که عوارضی ندارد، مراجعه به کاردرمانی برای برطرف کردن این آسیب ها است.
کاردرمانی برای ضایعه نخاعی یک امر حرفه ای است و بهتر است تمام این تمرینات تحت نظر یک کاردرمانگر حرفه ای و در مراکز معتبر کاردرمانی مانند کاردرمانی توانبخشی کلینیک راد انجام بگیرند.
سوالات متداول
۱– چه مدت بعد از آسیب نخاعی باید کاردرمانی را شروع کرد؟
پس از تشخیص ضایعه نخاعی توسط پزشک، بلافاصله باید کاردرمانی را شروع کرد چرا که مراجعه زودهنگام شانس نتایج مثبت را بالا می برد.
۲– آیا کاردرمانی می تواند اثرات ضایعه نخاعی را به صورت کامل معکوس کند؟
کاردرمانی می تواند به پیشرفت قابل توجهی در درمان ضایعه های نخاعی منجر شود شاید به صورت کامل نتواند اثرات ضایعه نخاعی را برطرف کند اما هدف اصلی آن استقلال و کیفیت زندگی است.
۳– معمولا درمان ضایعه نخاعی با کاردرمانی چقدر طول می کشد؟
مدت زمان کاردرمانی در هر شخص براساس نیازها و پیشرفت های او متفاوت است و می تواند از چندین هفته تا چندین ماه برای طرح درمان، متغیر باشد
