به آن دسته از کودکان که از نظر جسمی، ذهنی و به ویژه رشد دچار مشکل هستند. این افراد از نظر ذهنی به نسبت همسن و سالان خود در درجه پایین تری قرار می گیرند. این ضعف به گونه ایست که این افراد نمی توانند در مدارس معمولی شرکت کنند و نیاز به درمان ویژه برای همراه شدن با بچه ها معمولی دارند. در حوزه روانشناسی کودکان استثنائی، روند درمان کودکان مورد بررسی قرار می گیرد.چنانچه به روانشناسی کودکان استثنائی نیاز داشتید، می توانید به بهترین روانشناس کودک در مشهد مراجعه کنید.
دسته بندی کودکان استثنائی بر حسب توانایی
کودکان استثنائی بر حسب توانایی های جسمی و روانی ای که دارند؛ به چند دسته تقسیم بندی می شوند. کودکان با معلولیت شنوایی، بیماری های خاص، معلولیت روانی و یادگیری، نقص گفتاری تقسیم بندی می شوند. برخی از خصوصیات این کودکان استثنائی در حوزه روانشناسی کودکان استثنائی می توان به موارد زیر اشاره کرد.
- ویژگی های روانی و جسمی این کودکان با کودکان عادی متفاوت است.
- در همان سنین پایین کودکی از خود علائم عقب ماندگی از خود نشان می دهند.
- کودکان استثنائی نمی توانند با سایر کودکان نرمال در برنامه مدرسه همراه شوند.
- کودک های استثنائی از لحاظ ذهنی و اجتماعی در جامعه نمی توانند به درج اجتماعی درست برسند.
- روشی که برای تدریس و آموزش این کودکان در نظر گرفته می شوند، باید ویژه و متناسب با ذهن آنها باشد.
نکات مهم در حوزه مشاوره کودک
اولین نکته ای که باید در حوزه روانشناسی کودکان استثنائی به آن توجه نشان داده شده است؛ این است که کودک از چه لحاظ با مشکل روبرو هستند. بعد از آن باید با در نظر گیری مشکل کودک سعی شود تا روند درمان در راستا نیاز آن کودک انجام شود.
کودکان استثنائی با مشکلاتی چون ناشنوایی، نابینی و سایر معلولیت های جسمی روبرو هستند. تعدادی از کودکان توان دیدن اشیا بزرگ را هم ندارند و برخی دیگر تنها با مشکل کم بینایی روبرو هستند. دسته از این کودکان با عنوان عقب مانده شناخته می شوند که از نظر سطح فکری پایین تر از دیگران قرار می گیرند. کودکان عقب ماندگی از نظر روانشناسی کودکان استثنائی در سه دسته عقب ماندگی آموزشی، تمرینی و کارایی ذهنی طبقه بندی می شوند.
گاهی کودک تنها در یادگیری دسته از علوم به مشکل روبرو است. در این حالت تشخیص روانشناس مشکل ذهنی نیست بلکه آن را سرچشمه ای مشکلات احساسی و اختلالات روانی می دانند. این قبیل مسائل در دسته بندی اختلالات یادگیری طبقه بندی شده و با آموزش ها ویژه قابل حل هستند. اما در ارتباط کودکان استثنائی باید گفت که آنها توان یادگیری تعداد محدودیتی از فعالیت ها را دارا می باشند.
مشاوره روانشناسی کودک در حوزه کودک خاص
هر کودکی نیاز های خاصی دارد که در مورد این کودکان باید گفت نیاز های آنها بسیار خاص و ویژه تر است. مشکلات و نیازهای این کودکان در مواردی به کودکان عادی شباهت دارد و در مواردی دیگر تفاوت هایی در ارتباط با آنها به چشم می خورد. در روانشناسی کودکان استثنائی الگوهای مخصوصی برای درمان و رشد این کودکان در نظر گرفته می شود.
نیاز به عملکرد مستقل و فردی، نیاز به احترام و فردیت و آموزش های مناسب از جمله نیازمندی های این کودکان به حساب می آیند. کودکان استثنایی حداقل یادگیری تحصیلی به آنها آموزش داده می شود و در زمینه سازگاری با روند اجتماعی با مشکلات سازگاری مواجه اند.
درباره روانشناسی کودکان استثنائی توانایی این کودکان در نظر گرفته می شود. سپس در راستا نیازهای اساسی آنها آموزش های لازم برای هماهنگ شدن با جامعه داده می شود. نکته اساسی که در روانشناسی کودکان استثنائی به آن توجه نشان داده می شود؛ که برای هر یک از این کودکان یک حق اساسی برای زندگی و مشارکت آنها در برنامه ها و داشتن یک زندگی روتین طبیعی در نظر گرفته شود. سپس آموزش ها در این مسیر به آنها داده شود.
اطلاعات جامع در حوزه روانشناسی کودکان استثنایی
کودکان استثنا تمایل زیادی به انجام کارها به صورت مستقل دارند. امروزه شاهد هستیم که بسیاری از ما به جای آنکه به آنها آموزش هایی دهیم تا به تنهایی از پس مسئولیت های خود بر بیایند بیشتر آنها را به دیگران وابسته می کنیم. این موضوعی است که در رابطه با روانشناسی کودکان استثنائی بسیار مورد توجه قرار می گیرد که تا حد امکان ها کمک شود تا از حداکثر توانمندی های خود بهره بگیرند.
فراموش نکنید که این کودکان نیز مشابه شما انسان هایی هستند؛ که توانایی یادگیری مهارت های مخصوصی و به طور مستقل را دارا می باشند. حتی دیده شده در سرتاسر جهان چنین کودکانی که توانسته اند تا در برخی از امور از کودکان عادی نیز قوی تر عمل کنند. این افراد نیز همنوعان ما هستند با این تفاوت که برای یادگیری نیز به زمان و آموزش ویژه تری دارند.
سخن پایانی
یک کودک استثنائی تنها در برخی از خصوصیات های ویژه اش با سایر کودکان متمایز می شود. این کودکان از لحاظ جسمی و ذهنی به نسبت سایر همسالانشان به طور قابل توجهی ضعیف تر اند. در روانشناسی کودکان استثنائی به آنها کمک می شود تا با حفظ روحیه برای بهتر شدن شرایط تلاش کنند. ما اینجا در کلینیک روانشناسی ایران با تیم گفتار درمانی، کار درمانی و روانشناسان کودک آماده کمک به این کودکان هستیم تا بتوانند زندگی راحت تری برای خود و خانواده هایشان بسازید.
سوالات متداول درباره روانشناسی کودکان استثنائی
